Η Homo Digitalis συνεργάζεται με το βραβευμένο Family Experience Agency KIDOT
Η Homo Digitalis έχει τη μεγάλη χαρά να συνεργάζεται με το βραβευμένο Family Experience Agency, KIDOT !!
Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο των δράσεων και των προγραμμάτων τους, είχαμε τη χαρά να δώσουμε ενεργά το παρόν στις εξής πρωτοβουλίες:
(1) Σειρά video “KIDOT meets the world: The Changemakers” | Τα παιδιά συζητούν για Τεχνολογία & Digital Literacy (διαθέσιμο εδώ)
(2) Σειρά Podcast & Vidcast “Parenting for Change” | Τεχνολογία & Digital Literacy: Πώς να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον για τα παιδιά (διαθέσιμο εδώ)
(3) ΚΙDOT MAGAZINE | Με ένα σύντομο άρθρο στο οποίο απαντάμε στις ερωτήσεις σας για την τεχνολογία και το Digital Literacy / WORDS for Change (διαθέσιμο εδώ)
Στις δράσεις αυτές συμμετείχαν από την ομάδα μας εκπροσωπώντας τη Homo Digitalis η Λαμπρινή Γυφτοκώστα και ο Λευτέρης Χελιουδάκης! Ευχαριστούμε θερμά την ομάδα του KIDOT, μεταξύ άλλων την Άννα Σαουλια και τον Μάκη Ανανιάδη για την εξαιρετική συνεργασία!
Ασφαλείς Διαδρομές στο Διαδίκτυο: Οδηγός για Γονείς και Ανήλικους
Γράφει η Σταυρίνα Χούσου*
Σύμφωνα με την UNICEF, το 1/3 των διαδικτυακών χρηστών είναι ανήλικοι, ενώ παιδιά 8-18 ετών περνούν περίπου το 1/3 της ημέρας τους online. Το διαδίκτυο είναι άρρηκτο και συχνά ευεργετικό στοιχείο της ζωής της «διασυνδεδεμένης γενιάς», αλλά κρύβει και κινδύνους. Η έλλειψη εκπαίδευσης και η έμφυτη αθωότητά τους, καθιστούν τα παιδιά ευάλωτους διαδικτυακούς στόχους.
Βασικά σημεία
Η συζήτηση για την κυβερνοασφάλεια πρέπει να ξεκινάει όταν το παιδί πρωτοέρχεται σε επαφή με το διαδίκτυο, με απλούς τρόπους όπως ρωτώντας το για τους σκοπούς των εφαρμογών και των αναζητήσεών του, αλλά και τους πιθανούς κινδύνους τους. Για τα μικρά παιδιά (3-8 ετών), η αυτόνομη χρήση του διαδικτύου δεν είναι ασφαλής. Οι γονείς και κηδεμόνες πρέπει να εξοικειωθούν με τους γονικούς ελέγχους στις ρυθμίσεις των συσκευών και εφαρμογών (ΜΚΔ, πλατφόρμες streaming), ώστε να περιορίζουν το περιεχόμενο, τον χρόνο οθόνης και τη πρόσβαση σε τρίτες ιστοσελίδες στα παιδιά. Αυτό βέβαια δεν υποκαθιστά τον ρόλο της συζήτησης και της ενεργούς ενασχόλησης.
Κίνδυνοι και τρόποι προστασίας
Σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους τα παιδιά θα έρθουν σε επαφή με πληθώρα διαδικτυακών κινδύνων. Από νωρίς πρέπει να μάθουν να τους εντοπίζουν και να προφυλάσσονται κατάλληλα.
Θύτες και απατεώνες στο διαδίκτυο. Θύτες εκμεταλλεύονται την αθωότητα των παιδιών για να τα παρασύρουν σε επικίνδυνες καταστάσεις ή να αποσπάσουν προσωπικά δεδομένα. Κοινωνικά δίκτυα και πλατφόρμες παιχνιδιών προσφέρουν ανώνυμους χώρους που διευκολύνουν αυτές τις επαφές. Ακόμα κι αν τα παιδιά είναι ενημερωμένα, μπορεί να δελεαστούν από προσφορές δωρεάν πρόσβασης σε παιχνίδια ή άλλα προνόμια.
Το ‘grooming’ αναδεικνύεται ως η βασικότερη μέθοδος των θυτών και αφορά τη δημιουργία συναισθηματικής σχέσης με ένα παιδί στο διαδίκτυο, με σκοπό την κακοποίηση ή την σεξουαλική εκμετάλλευση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν μπορεί να υποκατασταθεί η παραδοσιακή, αλλά προσαρμοσμένη για την ψηφιακή εποχή, συζήτηση για τους κινδύνους από ξένους.
Κι αυτός ο κίνδυνος δεν πρέπει να υποτιμάτε. Σχεδόν το 90% των URLs με υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών βρίσκονται στην ΕΕ, σύμφωνα με την Europol. Το 94% των αναφορών αφορούσε τις πλατφόρμες της Meta, όπου οι κρυπτογραφημένες συνομιλίες παρέχουν κάλυψη στους εγκληματίες. Επιπλέον, σύμφωνα με το Online Grooming Communication Project (OGC) μόλις 18 λεπτά επικοινωνίας αρκούν για να κερδίσουν οι groomers την εμπιστοσύνη ενός παιδιού.
Phishing και κακόβουλο λογισμικό. Το phishing είναι μια από τις πιο διαδεδομένες μορφές διαδικτυακής απάτης. Οι επιτιθέμενοι αποσπούν ευαίσθητες πληροφορίες μέσω παραπλανητικών μηνυμάτων ή ιστοσελίδων. Τα παιδιά δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν αυτές τις απάτες, καθώς συχνά είναι εξαιρετικά πειστικές και φαίνεται να προέρχονται από γνωστούς ή αξιόπιστες πηγές. Κακόβουλα λογισμικά, που περιέχουν ιούς ή αποσπούν δεδομένα, συχνά κρύβονται πίσω από συνδέσμους που διαμοιράζονται μέσω phishing ή άλλων επιθέσεων. Τα παιδιά είναι πιθανό να ανοίξουν τέτοιους συνδέσμους, αφού συχνά συνοδεύονται από δελεαστικές προσφορές ή εμφανίζονται ως παιχνίδια.
Είναι σημαντικό να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά να αναγνωρίζουν τα σημάδια τέτοιων ενεργειών, αποφεύγοντας συνδέσμους από άγνωστους ή ύποπτους αποστολείς και αξιολογώντας ύποπτα μηνύματα, όπως αυτά χωρίς περιεχόμενο. Αυτούς ακριβώς τους κινδύνους θίγει και η Ευρωπαϊκή Καμπάνια Κυβερνοασφάλειας 2024 #ThinkB4UClick.
Υπερβολική ή άκριτη κοινοποίηση προσωπικών στοιχείων. Η δημοσίευση προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο απαιτεί προσοχή, καθώς στοιχεία όπως φωτογραφίες και διευθύνσεις μπορούν να οδηγήσουν στην ταυτοποίηση του παιδιού. Τα παιδιά πρέπει να κατανοούν τη σημασία των ιδιωτικών προφίλ και να έχουν τον έλεγχο των πληροφοριών τους. Επιπλέον, πρέπει να εκπαιδεύονται σχετικά με το «διαδικτυακό αποτύπωμα», καθώς οτιδήποτε δημοσιεύεται μπορεί να παραμείνει μόνιμα, καθιστώντας την προστασία της ιδιωτικότητας εξαιρετικά σημαντική.
Κυβερνοεκφοβισμός Έρευνες δείχνουν ότι περίπου 60% των παιδιών έχουν γίνει μάρτυρες διαδικτυακού εκφοβισμού, χωρίς να έχουν αντιδράσει. Ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης είναι ενθαρρύνετε το παιδί να επικοινωνεί για τις διαδικτυακές εμπειρίες που το προβληματίζουν, αλλά και να ακολουθεί τον χρυσό κανόνα: «Μην κάνεις ό,τι δε θέλεις να σου κάνουν». Η κυβερνοασφάλεια δεν έχει πάντα τεχνικές ρίζες. Η καλλιέργεια ενός ευγενούς και κριτικού ανθρώπου είναι η πρώτη γραμμή άμυνας.
Παραπληροφόρηση. Ενθαρρύνετε τα να σκέφτονται κριτικά για ό,τι βρίσκουν online και εκπαιδεύστε τα να αναγνωρίζουν αξιόπιστες πηγές. Είναι απαραίτητο να αξιολογούν την πηγή της πληροφορίας (ποιος είναι ο συγγραφέας και ποιος ο σκοπός του) και τα χαρακτηριστικά του ιστότοπου (π.χ. URL, domain). Επίσης, πρέπει να σκεφτούν αν οι πληροφορίες είναι λογικές και αν συνάδουν με όσα ήδη γνωρίζουν, ή αν χρειάζεται να βρουν άλλες πηγές για επιβεβαίωση. Για μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες, η σειρά εκπαιδευτικών βίντεο Online Verification Skills είναι εξαιρετική πηγή, ενώ για μικρότερα παιδιά, αξιόλογο εργαλείο αποτελεί το εκπαιδευτικό παιχνίδι της Μαρίας Παππά, ‘Αλήθεια, Άποψη ή Ανακρίβεια’.
Ο ρόλος των «μεγάλων» στην κυβερνοασφάλεια των «μικρών»
Σεβασμός της ιδιωτικότητας. Μοιραστείτε φωτογραφίες των παιδιών μόνο με στενούς φίλους ή οικογένεια, σε κρυπτογραφημένα κανάλια. Απενεργοποιήστε τις υπηρεσίες τοποθεσίας και αναγνώρισης προσώπου, και αποφύγετε τη δημοσίευση φωτογραφιών που αποκαλύπτουν προσωπικές πληροφορίες. Αφαιρέστε τα μεταδεδομένα EXIF από τις φωτογραφίες που μοιράζεστε για να τις προστατεύσετε σε περίπτωση διαρροής.
Πολλές ευρωπαϊκές Αρχές Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων συμβουλεύουν τους γονείς να αποφεύγουν τη δημοσίευση προσωπικού υλικού των παιδιών τους, καθώς τα μικρά παιδιά δεν μπορούν να δώσουν ενημερωμένη συγκατάθεση. Αυτή η πρακτική επίσης εκθέτει τα παιδιά σε σοβαρούς κινδύνους. Ακόμη και μια απλή φωτογραφία μπορεί να ταυτοποιήσει ένα παιδί, αυξάνοντας τον κίνδυνο κλοπής ταυτότητας ή ψηφιακής απαγωγής, όπου οι εικόνες των παιδιών χρησιμοποιούνται σε ψεύτικους λογαριασμούς. Σύμφωνα με προβλέψεις της Barclays, έως το 2030, η δημόσια κοινοποίηση εικόνων από γονείς θα μπορούσε να ευθύνεται για τα 2/3 όλων των περιπτώσεων απάτης ταυτότητας.
Ευθύνη των ενηλίκων η προστασία των ψηφιακών υποδομών του νοικοκυριού. Ενημερώστε τα λογισμικά των συσκευών σας συχνά – και ιδανικά αυτόματα. Χρησιμοποιήστε ασφαλές, ιδιωτικό Wi-Fi. Σε δημόσια δίκτυα, προτιμήστε VPN για μεγαλύτερη ασφάλεια και περιορίστε τις αναζητήσεις σας. Εγκαταστείτε λογισμικά ασφαλείας και anti-virus.
Τα παιδιά μεγαλώνουν. Έτσι, η επιθυμία τους για αυτονομία αυξάνεται. Είναι κρίσιμο να μεταβούμε σταδιακά από την εποπτεία στην εμπιστοσύνη, επιτρέποντάς τους να χρησιμοποιούν τα εργαλεία που τους έχετε παρέχει, πάντα με λογικά όρια, ανοιχτή επικοινωνία και υποστηρίζοντας τις αξίες που τους εμφυσουμε. Η ισορροπία μεταξύ αυτονομίας και εποπτείας είναι μια νέα συζήτηση, κι ενώ υπάρχουν χρήσιμες οδηγίες, δεν υπάρχουν απόλυτες λύσεις.
Αναφορά ακατάλληλων συμπεριφορών: Χρησιμοποιήστε τα φίλτρα αναφοράς στα ΜΚΔ για να επισημάνετε ύποπτες ή ανάρμοστες συμπεριφορές που αφορούν ανήλικους. Μην επαναπαύεστε και μην αγνοείται ανησυχητικά περιστατικά. Πολλά παιδιά μπορεί να μην απολαμβάνουν της προστασίας που τους αξίζει.
Επίλογος
Η εκπαίδευση των παιδιών για την κυβερνοασφάλεια προϋποθέτει την συνεχή ενημέρωση και εκπαίδευση των ενηλίκων. Ας μείνουμε ενεργοί, ενήμεροι και προσιτοί ιδιαίτερα στα παιδιά που βρίσκονται κάτω από τη φροντίδα μας. Είναι ευθύνη όλων μας.
Σύνδεσμοι για περαιτέρω ενημέρωση/Επιμόρφωση:
- Protecting Kids Online | Security.org
- Center of Missing and Epxloited Children: Courses
* H Σταυρίνα Χούσου είναι απόφοιτος της Σχολής Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Πειραιά και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος στη Δημόσια Πολιτική και τις Νέες Τεχνολογίες από το Πανεπιστήμιο Sciences Po Paris. Εργάζεται ως Regulatory Consultant στην εταιρεία naaia.ai, μία συμβουλευτική για θέματα που άπτονται της ΤΝ και της διαχείρισης δεδομένων.
Ανοιχτή Επιστολή ενώπιον της Κομισιόν για τη χρήση εργαλείων επαλήθευσης της ηλικίας
Σήμερα, η Homo Digitalis υπογράφει επιστολή της European Digital Rights (EDRi) και άλλων 62 οργανώσεων και εμπειρογνωμόνων, με την οποία καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή European Commission να σταματήσει τις προτάσεις για τη χρήση εργαλείων επαλήθευσης της ηλικίας κατά την εφαρμογή των Digital Services Act και eIDAS. Τα αποδεικτικά στοιχεία δείχνουν ότι αυτά τα εργαλεία είναι επικίνδυνα, εισάγουν διακρίσεις και δεν είναι ασφαλή:
- Η επαλήθευση βάσει εγγράφων αποκλείει όσους δεν διαθέτουν ταυτότητα, επιδεινώνοντας το ψηφιακό χάσμα,
- Η «ακρίβειά» της εφαρμογής τους βασίζεται στην επεξεργασία τεράστιου όγκου προσωπικών δεδομένων, απειλώντας το δικαίωμά μας στην διαδικτυακή ανωνυμία,
- Ενέχουν κινδύνους και για την προστασία της ιδιωτικής ζωής, καθώς οι μέθοδοι εκτίμησης της ηλικίας συχνά χρησιμοποιούν ευαίσθητα δεδομένα όπως τα βιομετρικά, τα οποία είναι επιρρεπή σε σφάλματα & μεροληψία,
- Οι προσεγγίσεις που βασίζονται σε βιομετρικά στοιχεία μπορεί να είναι προκατειλημμένες, με βάση το φύλο, τη φυλή ή την αναπηρία.
Τα εργαλεία επαλήθευσης της ηλικίας δεν είναι μια εύκολη τεχνολογική λύση για την αντιμετώπιση των αναγκών των παιδιών στο διαδίκτυο. Αντιθέτως επιφέρει σημαντικές προκλήσεις και κινδύνους
Μπορείτε να διαβάστε περισσότερα στην ανοιχτή επιστολή μας εδώ.
Μιλήσαμε στην εκδήλωση του Κέντρου Ψυχικής και Παιδαγωγικής Υποστήριξης για το πρόγραμμα Erasmus+ Digital Learning and Social Intervention
Συμμετείχαμε σε έρευνα ειδικών για τη χρήση νέων τεχνολογιών στον τομέα της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου MILES
Στην εποχή της υπερ-σύνδεσης, οι άνθρωποι κατακλύζονται από μια συνεχή ροή πληροφοριών και ειδήσεων που επιφέρει, αφενός, καλύτερη και σταθερή ενημέρωση για τα παγκόσμια γεγονότα και αφετέρου, πολλούς κινδύνους που σχετίζονται με ψευδείς ειδήσεις και παραπληροφόρηση.
Η Homo Digitalis είχε τη χαρά να συμμετέχει σε σχετική έρευνα-συζήτηση που εκπόνησε το έργο MILES (MIL and PRE-BUNKING approaches for Critical thinking in the education sector) και απευθυνόταν σε ειδικούς αναφορικά με τη χρήση νέων τεχνολογιών στον τομέα της εκπαίδευσης.
Στόχος της έρευνας-συζήτησης είναι η συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με την παραπληροφόρηση ώστε να αναπτυχθούν αποτελεσματικές στρατηγικές για τον τομέα της εκπαίδευσης. Η συζήτηση εστίασε σε θέματα όπως ο ψηφιακός αλφαβητισμός, η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης ως εργαλείο για την αναγνώριση των ψευδών ειδήσεων, ο ρόλος της εκπαίδευσης και του εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς και στη διερεύνηση πιθανών παρεμβάσεων πολιτικής.
Τη Homo Digitalis εκπροσώπησε στην έρευνα-συζήτηση η Διευθύντρια Δικαιωμάτων του Ανθρώπου & Τεχνητής Νοημοσύνης, Λαμπρινή Γυφτοκώστα. Ευχαριστούμε θερμά την για τη συμπερίληψη και την τιμητική πρόσκληση την οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών KMOP – Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας.
Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε η συμμετοχή μας στην εκδήλωση "Η Τεχνητή Νοημοσύνη Συναντά την Εκπαίδευση" στο Πάρκο Καινοτομίας JOIST
Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε η συμμετοχή της Homo Digitalis με την ομιλία της Διευθύντριας μας για ζητήματα Τεχνητής Νοημοσύνης & Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Λαμπρινής Γυφτοκώστα, στο Πάρκο Καινοτομίας JOIST στην εκδήλωση “Η Τεχνητή Νοημοσύνη Συναντά την Εκπαίδευση” υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Θεσσαλίας.
Ευχαριστούμε θερμά το JOIST και την εκπρόσωπό του, κα. Κατερίνα Δημηνίκου, καθώς και τον κ. Νίκο Ζέρβα, Διευθυντή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λάρισας για την πρόσκληση συμμετοχής στην εκδήλωση τους, καθώς και τους πάνω από 200 εκπαιδευτικούς που βρέθηκαν εκεί.
H Homo Digitalis μίλησε για τον ψηφιακό αλφαβητισμό, τις διατάξεις της AI Act για την εκπαίδευση αλλά και για τις εμπειρίες της σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην επικράτεια. Φυσικά, το ενεργό παρόν έδωσε και ο το μέλος της Homo Digitalis στη Λάρισα, Αναστάσιος Αραμπατζής, ο οποίος μίλησε για το The Glassroom Misinformation Exhibition αλλά και την ανίχνευση deepfakes!”
Συμμετέχουμε στην εκδήλωση "Η Τεχνητή Νοημοσύνη Συναντά την Εκπαίδευση" στο Πάρκο Καινοτομίας JOIST
Το Πάρκο Καινοτομίας JOIST και η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Λάρισας σας προσκαλούν στην ανοιχτή εκδήλωση για Εκπαιδευτικούς, Σχολικούς Συμβούλους, Γονείς & Μαθητές “Η Τεχνητή Νοημοσύνη Συναντά την Εκπαίδευση” υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Θεσσαλίας.
Ημερομηνία: Σάββατο 27 Απριλίου 2024 | 11:00 – 14:00
Τόπος: Future Learning Lab με Ελεύθερη Είσοδο
Είναι μεγάλη μας τιμή και χαρά που η Διευθύντρια Τεχνητής Νοημοσύνης & Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Homo Digitalis, Λαμπρινή Γυφτοκώστα , θα μας εκπροσωπήσει εκεί με ομιλία! Ευχαριστούμε θερμά τους διοργανωτές για την ευγενική πρόσκληση και συμπερίληψη!
Πόσο έτοιμη είναι η εκπαιδευτική κοινότητα να ενσωματώσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα σχετικά ψηφιακά εργαλεία στην μαθησιακή διαδικασία; Η εκδήλωση φιλοδοξεί να θέσει καίρια ερωτήματα και να παρουσιάσει όλες εκείνες τις πτυχές που συνδέονται με την εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Η εκδήλωση απευθύνεται σε Εκπαιδευτικούς, Προσωπικό Σχολικών Μονάδων, Σχολικούς Συμβούλους, Γονείς, Μαθητές 12 έως 18 ετών.
Εγγραφείτε δωρεάν εδώ.
Από τις αρχές Απριλίου, που η κυβέρνηση προανήγγειλε, σε συνέντευξη Τύπου, την πρόθεσή της να απαγορεύσει την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο ενός έντονου δημόσιου διαλόγου: γονείς, εκπαιδευτικοί, επιστήμονες, οργανώσεις νεολαίας και ειδικοί της τεχνολογίας παρέθεταν επιχειρήματα γύρω από τα όρια προστασίας, ελέγχου και ψηφιακής ελευθερίας.
Τα ξημερώματα της Τρίτης 12 Μαΐου, η συζήτηση αυτή απέκτησε πλέον επίσημο νομοθετικό αποτύπωμα. Το Σχέδιο Νόμου για την Απαγόρευση Πρόσβασης σε Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών αναρτήθηκε στην πλατφόρμα TRIS της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διαδικασία κοινοποίησης και διεθνούς διαβούλευσης.
Μόλις μία εβδομάδα αργότερα, η αντίδραση πήρε συλλογική μορφή. Είκοσι πέντε (25)* ελληνικές και διεθνείς οργανώσεις, με δράση στην ψυχική υγεία, την προστασία των παιδιών, την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, τα ψηφιακά δικαιώματα, την προστασία των καταναλωτών, την επιστήμη Η/Υ, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ανοιχτές τεχνολογίες και τη θεσμική λειτουργία του κράτους δικαίου, ενώνουν τις φωνές τους σε κοινή επιστολή προς τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τους συναρμόδιους υπουργούς.
Η παρέμβαση των οργανώσεων δεν περιορίζεται σε μια γενική διαφωνία απέναντι στο προτεινόμενο μέτρο. Αντίθετα, συγκροτεί μια εκτενή και πολυεπίπεδη κριτική 19 σελίδων, που εκτείνεται από τα ζητήματα ιδιωτικότητας και κυβερνοασφάλειας μέχρι τη συμβατότητα της ρύθμισης με το ευρωπαϊκό δίκαιο, την αρχή της συμμετοχής και τεκμηριωμένης νομοθέτησης και τα θεμελιώδη δικαιώματα των παιδιών.
Η Έκταση εφαρμογής του μέτρου αφορά το σύνολο των χρηστών, ανεξαρτήτου ηλικίας
Στην κοινή επιστολή τους, οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι η σχεδιαζόμενη «επανεπαλήθευση ηλικίας» δεν θα αφορά μόνο τους ανηλίκους, αλλά πρακτικά το σύνολο των χρηστών του διαδικτύου στην Ελλάδα, μετατρέποντας την ταυτοποίηση και την επιτήρηση σε προϋπόθεση πρόσβασης στον ψηφιακό δημόσιο χώρο. Όπως επισημαίνουν, η υποχρεωτική χρήση εργαλείων επαλήθευσης ηλικίας και ψηφιακών πορτοφολιών ενδέχεται να διαβρώσει σταδιακά την ανωνυμία στο διαδίκτυο και να μεταβάλει τη φύση του ίδιου του διαδικτύου, εγκαθιστώντας «ψηφιακές πύλες εισόδου» για κάθε διαδικτυακή υπηρεσία
Αδιαφάνεια και έλλειψη διαβούλευσης & τεκμηρίωσης του μέτρου
Ιδιαίτερη αιχμή ασκείται και στον τρόπο με τον οποίο προωθήθηκε η νομοθετική πρωτοβουλία. Οι οργανώσεις κάνουν λόγο για έλλειψη συμμετοχικής διαδικασίας και για απουσία ουσιαστικής διαβούλευσης με επιστήμονες, φορείς, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αλλά και με τα ίδια τα παιδιά. Παράλληλα, εκφράζουν έντονο προβληματισμό για το γεγονός ότι, σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, η εισήγηση της αρμόδιας επιτροπής του ΚΕΣΥ, η οποία φέρεται να αντιμετώπιζε με επιφύλαξη τις γενικευμένες απαγορεύσεις, δεν δημοσιοποιήθηκε ούτε φαίνεται να λήφθηκε υπόψη πριν από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και η αναλογικότητα του μέτρου. Οι συντάκτες της επιστολής αναγνωρίζουν τους υπαρκτούς κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση των social media από ανηλίκους, ωστόσο αντί για οριζόντιους περιορισμούς, ζητούν πολιτικές που να επενδύουν στον ψηφιακό γραμματισμό, στην εκπαίδευση παιδιών και γονέων, αλλά και στον επανασχεδιασμό των ίδιων των πλατφορμών, ώστε να περιοριστούν οι εθιστικοί και εκμεταλλευτικοί μηχανισμοί τους.
Κοινωνικοοικονομικός αποκλεισμός
Οι οργανώσεις εκφράζουν ακόμη φόβους ότι το μέτρο θα μπορούσε να οδηγήσει σε κοινωνικούς αποκλεισμούς, πλήττοντας οικογένειες χωρίς επαρκείς ψηφιακές δεξιότητες ή πρόσβαση σε σύγχρονες συσκευές, ενώ ταυτόχρονα προειδοποιούν πως οι ανήλικοι χρήστες πιθανόν να στραφούν σε μη ελεγχόμενες πλατφόρμες ή σε τεχνικές παράκαμψης, όπως τα VPN, εκθέτοντας τελικά τα προσωπικά τους δεδομένα σε ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους.
Επικοινωνιακές Ασάφειες και Νομικές προκλήσεις
Σε ακόμη πιο αιχμηρό τόνο, το κείμενο των οργανώσεων σχολιάζει και τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση παρουσίασε δημόσια τη ρύθμιση, κάνοντας λόγο για αντιφατικές δηλώσεις, ασάφειες και επικοινωνιακές διατυπώσεις που, όπως υποστηρίζεται, θολώνουν αντί να αποσαφηνίζουν το πραγματικό εύρος του μέτρου.
Οι συντάκτες της επιστολής επισημαίνουν ότι, ενώ το Υπουργείο Υγείας έκανε λόγο για ένα «σαφές και συνεκτικό πλαίσιο πλήρως εναρμονισμένο με το ευρωπαϊκό δίκαιο», στην ίδια ανακοίνωση παραδεχόταν πως απαιτείται περαιτέρω εξέταση ώστε να διαπιστωθεί αν το μέτρο μπορεί τελικά να εφαρμοστεί χωρίς νομικές συγκρούσεις με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Για τις οργανώσεις, αυτή η αντίφαση δεν αποτελεί απλώς επικοινωνιακή αδεξιότητα, αλλά ένδειξη βαθύτερης νομικής αβεβαιότητας που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε παραπομπές στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθυστερώντας ή αποδυναμώνοντας την εφαρμογή του μέτρου.
Στο μικροσκόπιο τίθεται και το πραγματικό πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης. Όπως σημειώνεται, η νομοθετική πρωτοβουλία δεν αφορά μόνο τις μεγάλες εμπορικές πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram ή το Facebook, αλλά, με βάση τον ορισμό του ευρωπαϊκού Κανονισμού DMA, θα μπορούσε να επεκταθεί οριζόντια σε κάθε «επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης», ακόμη και σε αποκεντρωμένες πλατφόρμες του λεγόμενου Fediverse, όπως το Mastodon και το PixelFed. Οι οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι αυτές οι πλατφόρμες λειτουργούν με εντελώς διαφορετική φιλοσοφία, χωρίς κεντρικό εταιρικό έλεγχο και χωρίς αλγοριθμικούς μηχανισμούς που ενισχύουν τον εθισμό των χρηστών, γεγονός που, κατά την άποψή τους, καθιστά προβληματική την υπαγωγή τους στο ίδιο κανονιστικό πλαίσιο.
Παράλληλα, εγείρεται το ερώτημα γιατί πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο όπως το YouTube εξαιρούνται από τη ρύθμιση, παρότι αποτελούν βασικό κομμάτι της καθημερινής ψηφιακής ζωής των παιδιών και διαθέτουν αντίστοιχο εθιστικό περιεχόμενο. Σύμφωνα με το κείμενο, η επιλογή αυτή δεν έχει μέχρι στιγμής αιτιολογηθεί επαρκώς από την κυβέρνηση, ούτε συνοδεύεται από ποσοτικά ή επιστημονικά δεδομένα που να εξηγούν τη διαφοροποίηση.
Ιδιαίτερα εκτενής είναι και η νομική επιχειρηματολογία γύρω από τη συμβατότητα του μέτρου με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να εισαγάγει πρόσθετες εθνικές υποχρεώσεις σε έναν τομέα που ήδη ρυθμίζεται κεντρικά από τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), παραβιάζοντας την αρχή της ενιαίας εφαρμογής των κανόνων στην ευρωπαϊκή ψηφιακή αγορά. Όπως αναφέρουν, ο DSA προβλέπει μέτρα προστασίας των ανηλίκων, όχι όμως οριζόντιες απαγορεύσεις πρόσβασης βάσει ηλικίας μέσω υποχρεωτικής επαλήθευσης ταυτότητας.
Το κείμενο προειδοποιεί ακόμη ότι η επιβολή ενός τέτοιου μοντέλου θα μπορούσε να λειτουργήσει τελικά εις βάρος των ίδιων των παιδιών, αποδυναμώνοντας την πίεση προς τις πλατφόρμες να καταστήσουν τα περιβάλλοντά τους ασφαλέστερα και μεταθέτοντας όλο το βάρος της προστασίας στην ταυτοποίηση και στον αποκλεισμό των χρηστών. «Το βασικό μοντέλο του DSA αφορά τη διαχείριση συστημικών κινδύνων και όχι την απαγόρευση συγκεκριμένων κατηγοριών χρηστών», σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Οι οργανώσεις καταλήγουν ότι, αντί για νέα μέτρα αμφίβολης αποτελεσματικότητας και υψηλού νομικού ρίσκου, η ελληνική πολιτεία θα όφειλε να επικεντρωθεί στην ουσιαστική εφαρμογή του ήδη υπάρχοντος ευρωπαϊκού πλαισίου προστασίας ανηλίκων και προσωπικών δεδομένων, ενός πλαισίου που, όπως υποστηρίζουν, παραμένει μέχρι σήμερα ανεπαρκώς εφαρμοσμένο απέναντι στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες.
Το κοινό κείμενο κλείνει με τέσσερα βασικά αιτήματα προς την κυβέρνηση: ανοιχτή και συμπεριληπτική δημόσια διαβούλευση, δημοσιοποίηση της εισήγησης του ΚΕΣΥ, πλήρη ενημέρωση για τις τεχνικές και νομικές γνωμοδοτήσεις που συνοδεύουν το μέτρο, καθώς και υιοθέτηση πολιτικών που θα υποχρεώνουν τις ίδιες τις πλατφόρμες να γίνουν ασφαλέστερες για όλους τους χρήστες, και όχι μόνο για τα παιδιά κάτω των 15 ετών.
Το κείμενο της επιστολής βρίσκεται διαθέσιμο στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα.
Η δημοσίευση της Κοινής Επιστολής έλαβε χώρα την Κυριακή 24 Μαΐου, σε ρεπορτάζ του NEWS 247 και της δημοσιογράφου Ευτυχίας Σουφλέρη, διαθέσιμο εδώ.
Οι 25 φορείς που υπογράφουν την επιστολή είναι οι (με αλφαβητική σειρά):
*Oι φορείς Electronic Frontier Foundation και Defend Digital Me, συνυπέγραψαν την κοινή επιστολή μία ημέρα μετά την κατάθεσή της, σε ένδειξη υποστήριξης της δράσης, και συγκεκριμένα στις 20.05.2026.