Βελτιώνουμε τη λογοδοσία στη Homo Digitalis!
Στη Homo Digitalis, δεσμευόμαστε να αποτελούμε έναν αξιόπιστο και διαφανή οργανισμό, διατηρώντας σχέσεις υψηλής ποιότητας με την ομάδα μας, τους δωρητές, τους συνεργάτες, τους προμηθευτές και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Στο πλαίσιο αυτής της δέσμευσης, παρέχουμε μια εμπιστευτική και ανεξάρτητη γραμμή αναφορών, διαθέσιμη 24/7, που επιτρέπει σε οποιονδήποτε να υποβάλλει ανώνυμα ανησυχίες ή παρατηρήσεις.
Θα θέλαμε να εκφράσουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στην AAB για τη συνεργασία στην υλοποίηση αυτής της πρωτοβουλίας, καθώς και στο European AI & Society Fund για τη συνεχή υποστήριξη και εμπιστοσύνη τους στην επαγγελματικοποίηση της Homo Digitalis!
Μάθετε περισσότερα και αποκτήστε πρόσβαση στη φόρμα στον παρακάτω σύνδεσμο.
Καταθέσαμε καταγγελία κατά του ΕΜΠ για τις κάμερες!
Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο έχει στο λογότυπό του τον μυθικό ήρωα Προμηθέα, ο οποίος συμβολίζει τη σκέψη πριν από τη δράση και την πρόνοια. Ωστόσο, στην περίπτωση των καμερών, φαίνεται πως το ίδιο το ΕΜΠ δεν επέδειξε την προνοητικότητα που ο Προμηθέας συμβολίζει.
Συγκεκριμένα, επισημαίνοντας ότι δεν φαίνεται να υπάρχει νομική βάση που να παρέχει στο ΕΜΠ τη δυνατότητα λειτουργίας καμερών και δεδομένου, ότι το ίδιο το ίδρυμα δεν προσδιορίζει με σαφήνεια στην Πολιτική Προστασίας Δεδομένων του, ποια νομική βάση επικαλείται, καταθέσαμε στις 13 Ιανουαρίου αίτημα πρόσβασης, προκειμένου να λάβουμε τις απαντήσεις που δικαιούμαστε.
Η προθεσμία για να λάβουμε απάντηση πέρασε, και παρά την ευγενική μας υπενθύμιση κανείς δεν απάντησε στο αίτημα μας. Οπότε προχωρήσαμε χθες με κατάθεση καταγγελίας ενώπιον της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα! Μάθετε περισσότερα στο Δελτίο Τύπου μας εδώ.
Η καταγγελία αποτελεί συνέχεια κοινών δράσεων με τις οργανώσεις Reporters United και Vouliwatch, στο πλαίσιο των οποίων είχε ήδη κατατεθεί, από τον Σεπτέμβριο του 2025, κοινό αίτημα ενώπιον της ΑΠΔΠΧ για την άσκηση των ερευνητικών της αρμοδιοτήτων.
Μάλιστα, μετά και από σχετικό δημοσιογραφικό ρεπορτάζ που ανέδειξε τις εν λόγω δράσεις τον Δεκέμβριο του 2025, το ΕΜΠ απέστειλε εξώδικο στη δημοσιογράφο Δάφνη Καράβολα των Reporters United, τον Φεβρουάριο του 2026. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να διαβάσετε σε νέο ρεπορτάζ των Reporters United στην ιστοσελίδα τους, εδώ.
Άλλη μία σημαντική νίκη! Η ΑΠΔΠΧ κρίνει παράνομη τη λειτουργία του συστήματος Smart Policing της Ελληνικής Αστυνομίας!
Το 2019, η Ελληνική Αστυνομία υπέγραψε σύμβαση με την εταιρεία Intracom Telecom για την υλοποίηση του προγράμματος Smart Policing, συνολικού ύψους 4 εκατομμυρίων ευρώ. Το έργο αφορούσε την προμήθεια 1.000 «έξυπνων» φορητών συσκευών, οι οποίες θα παρείχαν δυνατότητες αναγνώρισης προσώπου, αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων, καθώς και σάρωσης εγγράφων και πινακίδων οχημάτων.
Η Homo Digitalis ήταν η πρώτη οργάνωση που ανέδειξε δημόσια την υπόθεση, στο πλαίσιο κοινής ερευνητικής δημοσίευσης με την AlgorithmWatch τον Δεκέμβριο του 2019. Τον ίδιο μήνα, υποβάλαμε αίτημα πρόσβασης σε έγγραφα προς το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, προκειμένου να διευκρινιστούν κρίσιμα ζητήματα νομιμότητας και προστασίας δεδομένων. Η απάντηση που λάβαμε δεν παρείχε ουσιαστικές απαντήσεις στα ερωτήματά μας.
Ως αποτέλεσμα, τον Μάρτιο του 2020 καταθέσαμε καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), ζητώντας τη διερεύνηση της υπόθεσης. Η Αρχή έκανε δεκτό το αίτημά μας και ξεκίνησε επίσημη έρευνα τον Αύγουστο του 2020. Στο μεταξύ, το Ελληνικό Δημόσιο κατέβαλε το σύνολο των 4 εκατομμυρίων ευρώ (εκ των οποίων το 75% χρηματοδοτήθηκε από ευρωπαϊκούς πόρους), ενώ η εταιρεία παρέδωσε κανονικά τις συσκευές στην ΕΛ.ΑΣ.
Τελικά, στις 31 Δεκεμβρίου 2025, η ΑΠΔΠΧ εξέδωσε την Απόφαση 45/2025, με την οποία προειδοποιεί την ΕΛ.ΑΣ. να μην ενεργοποιήσει το Σύστημα Smart Policing, καθώς, υπό το ισχύον νομικό πλαίσιο, οποιαδήποτε παραγωγική λειτουργία του θα συνιστούσε παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Η Αρχή διαπίστωσε ότι δεν υφίσταται νομική βάση για τη σκοπούμενη επεξεργασία μέσω του εν λόγω συστήματος καθώς και ότι δεν είχε διενεργηθεί έγκαιρα η απαιτούμενη εκτίμηση αντικτύπου προσωπικών δεδομένων κατά το στάδιο της πιλοτικής εφαρμογής του συστήματος.
Η εξέλιξη αυτή μας δημιουργεί έντονο αίσθημα δικαίωσης, καθώς επιβεβαιώνεται, έπειτα από έξι χρόνια, ότι οι σοβαρές ανησυχίες που είχαμε διατυπώσει από την πρώτη στιγμή ήταν απολύτως βάσιμες. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει με τον πιο εμφατικό τρόπο την κατασπατάληση δημόσιων πόρων για την ανάπτυξη και προμήθεια τεχνολογιών που δεν μπορούσαν ποτέ να λειτουργήσουν νόμιμα. Τέσσερα εκατομμύρια ευρώ των φορολογουμένων δαπανήθηκαν για ένα σύστημα το οποίο, υπό το ισχύον νομικό πλαίσιο, κρίθηκε παράνομο πριν καν τεθεί σε παραγωγική λειτουργία.
Η υπόθεση αυτή καταδεικνύει την ανάγκη για ουσιαστικό έλεγχο νομιμότητας, διαφάνεια και λογοδοσία πριν από την υιοθέτηση τεχνολογικών λύσεων υψηλού ρίσκου, ιδίως όταν αυτές επηρεάζουν θεμελιώδη δικαιώματα και χρηματοδοτούνται με δημόσιο χρήμα.
Μπορείτε να διαβάσετε την Απόφαση 45/2025 της ΑΠΔΠΧ εδώ.
Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα Smart Policing στις σελίδες 51-54 εδώ.
Καταθέσαμε στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Αίτημα Χορήγησης Εγγράφων για το Μνημόνιο Συνεργασίας «OpenAI for Greece»
Στην Homo Digitalis υποστηρίζουμε τις καινοτομίες που φέρνουν οι νέες τεχνολογίες και πιστεύουμε ότι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της κοινωνίας μας, εφόσον η χρήση τους γίνεται με σεβασμό στο ισχύον νομικό πλαίσιο και με στόχο την προώθηση και προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών όλων μας. Στοχεύουμε σε έναν καλύτερο κόσμο, όπου η υιοθέτηση τεχνολογικών λύσεων αποτελεί προϊόν κριτικής σκέψης και αποτέλεσμα ενημερωμένων και ισορροπημένων αποφάσεων.
Με αυτό το πρίσμα, μας προβλημάτισε η υπογραφή, την Παρασκευή 5 Σεπτεμβρίου, του Μνημονίου Συνεργασίας «OpenAI for Greece» από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με την OpenAI και άλλους φορείς, για την πιλοτική χρήση του εργαλείου ChatGPT Edu από εκπαιδευτικούς και μαθητές σε 20 Λύκεια της χώρας.
Πώς θα αισθάνονται οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές όταν καλούνται να χρησιμοποιούν εργαλεία μιας εταιρείας όπως η OpenAI, στην οποία έχει ήδη επιβληθεί πρόστιμο 15 εκατομμυρίων ευρώ για παραβάσεις της νομοθεσίας περί προσωπικών δεδομένων στην Ιταλία και η οποία τελεί υπό έρευνα για πιθανές παραβάσεις και σε άλλες χώρες, όπως η Αυστρία;
Και με ποιο σκεπτικό προκρίνονται συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης που βασίζονται σε λογισμικό αποκλειστικής εκμετάλλευσης από τεχνολογικούς κολοσσούς των ΗΠΑ, έναντι αντίστοιχων εργαλείων που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν με ελεύθερο και ανοικτό λογισμικό από ερευνητικά κέντρα και φορείς στην Ελλάδα; Η επιλογή αυτή παραβλέπει τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της ανοικτότητας, της διαφάνειας και της τεχνολογικής κυριαρχίας και, σε περίπτωση γενικευμένης υιοθέτησης, οδηγεί αναπόφευκτα σε εξάρτηση του εκπαιδευτικού μας συστήματος από ιδιόκτητο λογισμικό και εταιρείες ξένων συμφερόντων.
Με βάση όλα τα ανωτέρω, καταθέσαμε σήμερα (αριθμός πρωτ. 108260/8/9/2025 και συμπληρωματικά 110202/11/9/2025) ενώπιον του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού αίτημα χορήγησης εγγράφων και παροχής πληροφοριών με το οποίο εκφράζουμε λεπτομερώς τους προβληματισμούς μας και αιτούμαστε πρόσβαση τόσο στο Μνημόνιο Συνεργασίας όσο και σε άλλα σχετικά νομικά παραδοτέα που θα πρέπει να έχουν εκπονηθεί σχετικά με τις υποχρεώσεις που ανακύπτουν από τον Ν.4624/2019 και τον Ν. 4961/2022.
Μπορείτε να δείτε το αίτημά μας εδώ.
Μιλήσαμε στο POLITICO για τις δράσεις μας στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η Homo Digitalis μίλησε στην Ellen O’Regan και το POLITICO Europe για τις δράσεις μας στον τομέα της διαχείρισης συνόρων, δίπλα σε διακεκριμένους ακαδημαϊκούς (Niovi Vavoula & Derya Ozkul), οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (European Digital Rights, Chloé Berthélémy – Border Violence Monitoring Network, Pauline Fritz και Equinox: Racial Justice Initiative, Sarah Chander), θεσμικά όργανα και υπηρεσίες της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Europol, Claire Georges, Frontex) και την Ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων!
Την οργάνωσή μας εκπροσώπησε στη συνέντευξη ο Εκτελεστικός Διευθυντής μας, Λευτέρης Χελιουδάκης.
Σύμφωνα με το άρθρο, η Ελληνική ΑΠΔΠΧ «θέλει να ολοκληρώσει δύο μακροχρόνιες έρευνες τον Σεπτέμβριο, μία για τη χρήση φορητών εργαλείων σάρωσης προσώπου και δακτυλικών αποτυπωμάτων από την Ελληνική Αστυνομία και μία άλλη για την υιοθέτηση λογισμικού παρακολούθησης κοινωνικών δικτύων από το Λιμενικό Σώμα». Είμαστε χαρούμενοι που διαπιστώνουμε πως έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε αυτές τις δύο υποθέσεις, οι οποίες ξεκίνησαν από την Homo Digitalis και τους συμμάχους της, τον ερευνητή Φοίβο Σιμεωνίδη (omniatv), τη HIAS Greece, τη Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Privacy International.
Ένα μεγάλο ευχαριστώ στη δημοσιογράφο για το ενδιαφέρον της στο έργο μας! Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ.
Καταθέσαμε καταγγελία κατά της Alphabet ενώπιον της ΕΕ για τις διατάξεις της DMA από κοινού με 5 οργανώσεις
Η European Digital Rights, η ARTICLE 19, το Free Software Foundation Europe (FSFE), η Gesellschaft für Freiheitsrechte e.V., το Vrijschrift.org και η Homo Digitalis κατέθεσαν επίσημη καταγγελία κατά της Alphabet Inc. βάσει του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA) ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Παρά τους σαφείς κανόνες του DMA για τους gatekeepers:
-Στο Android, οι χρήστες δεν μπορούν πραγματικά να απεγκαταστήσουν τις προεγκατεστημένες εφαρμογές της Google· μπορούν μόνο να τις απενεργοποιήσουν, πράγμα που τις αφήνει στη συσκευή. Ωστόσο, η Alphabet παραπλανά τους χρήστες ισχυριζόμενη ότι αυτό είναι το ίδιο με την αφαίρεση μιας εφαρμογής. Δεν είναι.
-Η επιλογή απενεργοποίησης είναι θαμμένη βαθιά στις ρυθμίσεις και, όταν οι χρήστες την εντοπίζουν, το Android εμφανίζει ασαφείς και αποτρεπτικές προειδοποιήσεις που αποθαρρύνουν τη μετάβαση σε εναλλακτικές εφαρμογές, καθιστώντας δυσκολότερη την απεξάρτηση από το οικοσύστημα της Google.
Αντιμετωπίζουμε μια κλασική περίπτωση παραπλανητικού σχεδιασμού που περιορίζει την επιλογή των χρηστών και ενισχύει τη δεσπόζουσα θέση της Alphabet.
Με την καταγγελία μας, καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ερευνήσει τις πρακτικές της Alphabet και να διατάξει την εταιρεία να σεβαστεί πλήρως τα δικαιώματα των τελικών χρηστών βάσει του DMA.
Δείτε την καταγγελία μας στην ιστοσελίδα της EDRi εδώ.
Καλούμε την ΑΠΔΠΧ να μπλοκάρει προσωρινά την αναγραφή του Προσωπικού Αριθμού (Π.Α.) στις νέες ταυτότητες, ωσότου ληφθούν τα αναγκαία μέτρα μετριασμού κινδύνου που η ίδια έχει εγκρίνει!
Από τον Ιούνιο, η Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.), για όσους πολίτες έχουν Π.Α., εκδίδει δελτίο ταυτότητας με αναγραφόμενο τον Π.Α. σε αυτήν, ενώ από αύριο 28/06/2025 κι έπειτα, δεν θα εκδίδει δελτίο ταυτότητας σε πολίτη, ο οποίος αν και είναι δικαιούχος χορήγησης Π.Α. δεν έχει προβεί στις απαραίτητες ενέργειες έκδοσής του.
H ΑΠΔΠΧ στη Γνωμοδότηση 1/2025 ορίζει πως η αναγραφή του Π.Δ. στις ταυτότητες εγκυμονεί κινδύνους και γι’ αυτο πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα μετριασμού.
Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το Ελληνικό Κράτος πρότεινε ενώπιον της ΑΠΔΠΧ συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία εγκρίθηκαν ως ορθά, έχει παραμελήσει να τα λάβει, και εκθέτει ανεπανόρθωτα του πολίτες σε κινδύνους κλοπής ταυτότητας.
Π.χ. ένα μέτρο που προτάθηκε είναι η θέσπιση διατάξεων που θα απαγορεύουν σε ιδιώτες να κρατούν φωτοαντίγραφα της ταυτότητας μας. Η σχετική νομοθέτηση πρέπει να συνδυαστεί με κατάλληλες συντονισμένες και εντατικές δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, ώστε να καταστεί γνωστό στους πολίτες ότι δεν πρέπει να τηρείται αντίγραφο της φυσικής ταυτότητάς τους.
Στο τέλος της ανάλυσής της, η ΑΠΔΠΧ καταλήγει, οτι επειδή σε κάθε περίπτωση οι κίνδυνοι παραμένουν από την αναγραφή του Π.Α. στις ταυτότητες, μετά από ένα ικανό χρονικό διάστημα που θα λειτουργούν τα μέτρα μετριασμού, και οι δημόσιοι φορείς θα έχουν εξοπλιστεί με τον αναγκαίο εξοπλισμό για την ψηφιακή ανάγνωση του Π.Α., η αναγραφή δεν θα είναι πλέον απαραίτητη και θα πρέπει να παύσει ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της.
Για τους λόγους αυτούς, την Παρασκευή 20 Ιουνίου καταθέσαμε αίτημα (Γ/ΕΙΣ/5621/20-06-2025), με το οποίο καλέσαμε την ΑΠΔΠΧ να κάνει χρήση των εξουσιών της (Άρθρο 58, παρ. 2 (στ) του ΓΚΠΔ) και να επιβάλει προσωρινό περιορισμό της επεξεργασίας, απαιτώντας την απαγόρευσης της αναγραφής του Π.Α. στο δελτίο ταυτότητας, ωσότου ληφθούν τα αναγκαία μέτρα μετριασμού των πολύ σημαντικών κινδύνων που ανακύπτουν από την πρακτική αυτή.
Το αίτημά μας βρίσκεται διαθέσιμο εδώ.
Κοινή μας δράση με Reporters United & Vouliwatch: Οι κάμερες στο Πολυτεχνείο απειλούν τα προσωπικά δεδομένα
Στις 29.3.2025 το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) εγκατέστησε κάμερες στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου και το συγκρότημα της Πατησίων, χωρίς να ενημερώσει για την πολιτική του στην επεξεργασία δεδομένων φοιτητ(ρι)ών και εργαζομένων.
Στις 26.5.2025, το Vouliwatch, to Reporters United και η Homo Digitalis καταθέσαμε από κοινού Αίτημα Χορήγησης Εγγράφων (FOI), για να εξακριβώσουμε αν το ΕΜΠ συμμορφώνεται με τη νομοθεσία και τον Γενικό Κανονισμό για τα Προσωπικά Δεδομένα (GDPR) και τις λοιπές εθνικές ρυθμίσεις. Αντίστοιχο αίτημα κατέθεσαν 61 φοιτήτριες και φοιτητές της Αρχιτεκτονικής.
Το ΕΜΠ μπορεί να μη συμμορφώνεται πλήρως με τα άρθρα 12, 13, 35 και 36 του GDPR, που κατοχυρώνουν τη διαφανή ενημέρωση του υποκειμένου των δεδομένων, την εκτίμηση αντικτύπου στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και την πρόβλεψη προηγούμενης διαβούλευσης.
Στο αίτημά μας εξηγούμε ότι το ΕΜΠ δεν έχει ανταποκριθεί σε αιτήματα σπουδαστ(ρι)ών και εργαζομένων του ΕΜΠ για ενημέρωση σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων τους και ζητάμε το απόρρητο σχέδιο ασφαλείας της κυβέρνησης για τα πανεπιστήμια.
Με το αίτημά μας προς το ΕΜΠ, ζητάμε ακόμη να μάθουμε ποια άτομα καταγράφονται από τις κάμερες, πού καταλήγουν τα δεδομένα τους και αν αυτά κοινοποιούνται στην ΕΛΑΣ.
Το ΕΜΠ έχει διορία να απαντήσει στο αίτημά μας έως τις 15 Ιουνίου και στο αίτημα των φοιτητ(ρι)ών έως τις 19 Ιουνίου. Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε το ζήτημα και θα επανέλθουμε με ρεπορτάζ. Το Αίτημα Χορήγησης Εγγράφων και Παροχής Πληροφοριών των οργανώσεών μας, βρίσκεται διαθέσιμο εδώ.
Εξελίξεις για την προγραμματική σύμβαση του Υπουργείου Υγείας με ιδιώτες με αντικείμενο την παραχώρηση γενετικού υλικού νεογνών
Έχουμε εξελίξεις αναφορικά με τις σημαντικές αποκαλύψεις του Reporters United στις αρχές Απριλίου για τη προγραμματική σύμβαση του Υπουργείου Υγείας με ιδιώτες με αντικείμενο την παραχώρηση γενετικού υλικού νεογνών για τη διενέργεια ελέγχων και την προοπτική δημιουργίας βιοτράπεζας, και του αιτήματος που κατέθεσε η Homo Digitalis σχετικά ενώπιον της Αρχής Προστασίας Δεδομένων (ΑΠΔΠΧ)!
Την Παρασκευή 9/5, η ΑΠΔΠΧ δημοσίευσε Δελτίο Τύπου, με βάση το οποίο αναφέρει οτι έχει επιληφθεί του θέματος και αναμένει τις απόψεις του Υπουργείου Υγείας σε απάντηση σχετικού εγγράφου της.
Την ίδια ημέρα, το Τμήμα Γνωμοδοτικού – Συμβουλευτικού Έργου και Μέσων Συμμόρφωσης της ΑΠΔΠΧ, σε συνέχεια επικοινωνίας που είχαμε μαζί του στις 25/4, ενημέρωσε τη Homo Digitalis οτι εν λόγω υπόθεση βρίσκεται υπο διερεύνηση κατ’ αρχήν με βάση το άρθρο 57, παρ. 1 (α) και (η) του GDPR. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, η ΑΠΔΠΧ παρακολουθεί και επιβάλλει την εφαρμογή του GDPR στην Ελλάδα, και διενεργεί έρευνες, μεταξύ άλλων βάσει πληροφοριών που λαμβάνει από άλλη εποπτική αρχή ή άλλη δημόσια αρχή!
Προκειμένου να ενισχύσουμε την ευαισθητοποίηση αναφορικά με τις προκλήσεις που ανακύπτουν από την επεξεργασία γενετικών δεδομένων, το μέλος μας Αναστάσιος Αραμπατζής ετοίμασε ένα άρθρο σχετικά με την υπόθεση 23andMe στις ΗΠΑ, που περιγράφει τα γεγονότα που σχετίζονται με μια σοβαρή παραβίαση ασφαλείας που επηρέασε περίπου 6,9 εκατομμύρια χρήστες!
Διάβασε περισσότερα εδώ.