Μετά από σχετικές νομικές ενέργειες στις οποίες προχώρησε η Homo Digitalis, αναδείχθηκε ότι το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα καταγραφής και διαχείρισης παραβάσεων Κ.Ο.Κ. και προστίμων (Ε.Η.Σ.) το οποίο θεσπίσθηκε με τον Ν.5256/2025 τον Δεκέμβριο του 2025, παραμένει μη πλήρως λειτουργικό, ενώ υπάρχει ελλιπής συμμόρφωση και με τα χρονοδιαγράμματα αλλά και τις νομικές υποχρεώσεις.

Η οδική ασφάλεια και η προστασία όλων των οδηγών, επιβατών και πεζών, αποτελεί σημαντικό σκοπό, ωστόσο ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται το νομικό πλαίσιο που πρόσφατα υιοθετήθηκε και η εγκατάσταση και χρήση των σχετικών συστημάτων επιτήρησης και των αλγορίθμων που τα συνοδεύει, δημιουργεί προκλήσεις τόσο για τη λογοδοσία των αρμόδιων φορέων, όσο και για την προστασία των δικαιωμάτων όλων μας.

Πλήθος δημοσιευμάτων έντυπων, τηλεοπτικών και διαδικτυακών μέσων ενημέρωσης, διακινούσαν ανακριβείς πληροφορίες για μεγάλο χρονικό διάστημα ότι το Ε.Η.Σ. όχι μόνο είναι πλήρως λειτουργικό, αλλά και πως το σύστημα είναι ήδη σε θέση να επιβάλλει αυτοματοποιημένα πρόστιμα για παραβάσεις, όπως η χρήση κινητού τηλεφώνου, η χρήση κράνους, ή η χρήση ζώνης ασφαλείας κατά την οδήγηση.

Τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2026, η Homo Digitalis αποφάσισε να χρησιμοποιήσει κάθε νομικό εργαλείο και όλες τις εγγυήσεις που προβλέπονται στη νομοθεσία, προκειμένου να μάθει τι συμβαίνει με την πορεία υλοποίησης του Ε.Η.Σ., και εάν τα χρονοδιαγράμματα και η υιοθέτηση των σχετικών υπουργικών αποφάσεων και των πρωτοκόλλων συνεργασίας που απαιτεί η νομοθεσία έχουν τηρηθεί.

Ειδικότερα, στις 24 Φεβρουαρίου καταθέσαμε Αίτημα Χορήγησης Εγγράφων στον κ. Ιωάννη Μελά, Διοικητή της Αυτοτελούς Υπηρεσίας με την επωνυμία

«Οδική Υπηρεσία Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας (ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ.), του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, με το οποίο αιτηθήκαμε πρόσβαση στην εκτίμηση αντικτύπου για την προστασία προσωπικών δεδομένων και την αλγοριθμική εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την πιλοτική εφαρμογή που φαίνεται με βάση τον ιστότοπο της Διαύγειας να έχουν εκπονηθεί. Μάλιστα, επειδή πολύ πριν από την υιοθέτηση του νομικού πλαισίου, και ειδικότερα από τις 31/07/2025, έχει δημοσιευθεί στη Διαύγεια απευθείας ανάθεση στην Εταιρία με την επωνυμία «ΕΥΡ.ΗΛΕΚ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ» για την Ανάπτυξη Πιλοτικού Πληροφοριακού Συστήματος για την καταγραφή και ανάλυση δεδομένων από τροχαίες παραβάσεις, καλέσαμε την ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ. να μας παραχωρήσει πρόσβαση και σε αυτή τη Σύμβαση.

Επίσης, καλέσαμε την Υπηρεσία, όπως υποχρεούται με βάση τον Ν.5256/2025, να μας ενημερώσει ως προς τα κριτήρια και τη μεθοδολογία βάσει των οποίων επελέγησαν τα συγκεκριμένα σημεία εγκατάστασης της πιλοτικής εφαρμογής του συστήματος, καθώς και ως προς τα αντικειμενικά και τεχνικά κριτήρια που οδήγησαν στη διαφοροποίηση των χρησιμοποιούμενων τεχνολογιών ανά σημείο εγκατάστασης (ενσωματωμένο radar για έλεγχο ταχύτητας τύπου “Spot Speed”, συστήματα ανίχνευσης μη χρήσης κράνους, μη χρήσης ζώνης ασφαλείας, χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, καθώς και συστήματα καταγραφής παραβίασης ερυθρού σηματοδότη, κ.ο.κ.).

Ακόμη, καθώς με βάση τις διατάξεις του Άρθρου 23, παρ. 11 του Ν.5256/2025, ορίζεται ότι με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και Μεταφορών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Προστασίας του Πολίτη, ρυθμίζεται κάθε τεχνικό και λεπτομερειακό θέμα για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας που πραγματοποιείται μέσω του Ε.Η.Σ. σύμφωνα με το άρθρο 16 (Ζητήματα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα), αιτηθήκαμε από την ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ.  να μας χορηγηθεί αντίγραφο της ως άνω Κοινής Υπουργικής Απόφασης ή, εναλλακτικώς, να μας γνωστοποιηθεί η ακριβής διεύθυνση του διαδικτυακού τόπου στον οποίο αυτή έχει νομίμως αναρτηθεί. Επιπροσθέτως, αιτηθήκαμε να ενημερωθούμε και για τον χρόνο έναρξης λειτουργίας του συστήματος.

Τέλος, επειδή με βάση τις διατάξεις του Άρθρου 23, παρ. 12 του Ν.5256/2025,

προβλέπεται ότι με κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού, κατόπιν γνώμης της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, για τη λειτουργία του Ε.Η.Σ. του άρθρου 4, καθορίζονται: α) η διαδικασία διαβίβασης, στις αρμόδιες δικαστικές, εισαγγελικές και διοικητικές αρχές, των δεδομένων που αυτές ζητούν νομίμως κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, β) ο τρόπος, με τον οποίο ο υπεύθυνος επεξεργασίας ενημερώνει το κοινό ότι πρόκειται να εισέλθει σε χώρο που εμπίπτει στην εμβέλεια εγκατεστημένων ή φορητών συστημάτων επιτήρησης,  το περιεχόμενο της ενημέρωσης και επιπλέον δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων, πέραν των ήδη κατοχυρωμένων στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων και στον ν. 4624/2019 και γ) κάθε άλλο ειδικότερο ή τεχνικό θέμα που είναι αναγκαίο για την εφαρμογή του άρθρου 16, ζητήσαμε να ενημερωθούμε εάν έχει παρασχεθεί σχετική Γνώμη από την ΑΠΔΠΧ.

Ωστόσο, η  ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ. αρνήθηκε σιωπηρώς να απαντήσει στο άνω αίτημά μας.

Παράλληλα, στις 27 Φεβρουαρίου, καταθέσαμε καταγγελία ενώπιον της κας. Αλεξάνδρας Ρογκάκου, Διοικήτριας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) για παράλειψη σημαντικών υποχρεώσεων διαφάνειας από την ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ, αναφορικά με την πιλοτική θέση σε λειτουργία και χρήση του Ε.Η.Σ. Πιο συγκεκριμένα,  σύμφωνα με τα Άρθρα 4, 5 του Ν.4961/2022, οι φορείς του δημόσιου τομέα που κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για τη διαδικασία λήψης ή την υποστήριξη της διαδικασίας λήψης μιας απόφασης ή την έκδοση πράξης, οι οποίες επηρεάζουν τα δικαιώματα ενός φυσικού ή νομικού προσώπου, έχουν την υποχρέωση να εκπονήσουν Αλγοριθμική εκτίμηση αντικτύπου πριν από την έναρξη λειτουργίας του συστήματος. Επίσης, σύμφωνα με το Άρθρο 6 του Ν.4961/2022, φορέας του δημόσιου τομέα που χρησιμοποιεί σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ενέχει υποχρέωση διαφάνειας, δηλαδή πρέπει να παρέχει, δημόσια, πληροφορίες σχετικά με α) τον χρόνο έναρξης λειτουργίας του συστήματος, β) τις παραμέτρους λειτουργίας, τις δυνατότητες και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος, γ) τις κατηγορίες των αποφάσεων που λαμβάνονται ή των πράξεων που εκδίδονται με τη συμμετοχή του συστήματος ή υποστηρίζονται από αυτό και δ) τη διενέργεια αλγοριθμικής εκτίμησης αντικτύπου. Με βάση τα ανωτέρω, καλέσαμε την ΕΑΔ να εξετάσει τη συμμόρφωσή της ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ, με τις ως άνω υποχρεώσεις.

Στις 23 Απριλίου, η ΕΑΔ απάντησε επίσημα στην καταγγελία μας, ενημερώνοντάς μας ότι από τη διερεύνηση της αναφοράς μας, τέθηκαν υπόψη της υπηρεσιακές απόψεις της αρμόδιας εμπλεκόμενης υπηρεσίας από τις οποίες προκύπτει ότι δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα η κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Εσωτερικών, Προστασίας του Πολίτη και Υποδομών και Μεταφορών, η οποία διαπιστώνει τη πλήρη λειτουργία του Ε.Η.Σ. και των απαραίτητων διασυνδέσεών του» . Επιπλέον, η ΕΑΔ απέστειλε έγγραφο προς την αρμόδια υπηρεσία με το οποίο ζητείται ενημέρωση για την ημερομηνία έναρξης της πλήρους λειτουργίας του ΕΗΣ προκειμένου να εξεταστεί σε μελλοντικό χρόνο και εφόσον εκδοθεί η ανωτέρω διαπιστωτική πράξη, τη συμμόρφωση της υπηρεσίας με τις υποχρεώσεις της.

Στις αρχές του Μαρτίου, είχε προηγηθεί και νέα κατάθεση αιτήματος πρόσβασης σε έγγραφα από τη Homo Digitalis, αυτή τη φορά ενώπιον της Ελληνικής Αστυνομίας. Σύμφωνα με το Άρθρο 16, παρ. 2, περ.β του Ν.5256/2025, εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του εν λόγω νόμου, οι από κοινού υπεύθυνοι επεξεργασίας υπογράφουν πρωτόκολλο συνεργασίας, στο οποίο καθορίζονται οι σχέσεις τους έναντι των υποκειμένων των δεδομένων και οι αντίστοιχες ευθύνες τους για συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον ΓΚΠΔ. Σύμφωνα με το Άρθρο 49 του Ν.5256/2025, η ισχύς του εν λόγω νόμου αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ήτοι στις 8 Δεκεμβρίου 2025. Επομένως, η ΕΛ.ΑΣ. από κοινού με τους υπόλοιπους Υπευθύνους Επεξεργασίας θα έπρεπε έως τις 8 Μαρτίου 2026, ήτοι 3 μήνες από τη θέση σε ισχύ του Ν.5256/2025 και του Άρθρου 16 αυτού, να έχει υπογράψει το εν λόγω πρωτόκολλο συνεργασίας. Το πρωτόκολλο αυτό αποτελεί σημαντικό έγγραφο καθώς καθορίζει τις σχέσεις των από κοινού Υπευθύνων με τα υποκείμενα δεδομένα και τις αντίστοιχες ευθύνες τους, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που ανακύπτουν από τις διατάξεις του ΓΚΠΔ.

Ωστόσο, η  ΕΛ.ΑΣ. αρνήθηκε σιωπηρώς να απαντήσει στο άνω αίτημά μας.

Συμπερασματικά, η εφαρμογή του Ε.Η.Σ. όπως θεσπίστηκε με τον Ν. 5256/2025, τελεί σε κατάσταση μη πλήρους λειτουργίας, συνοδευόμενη από ουσιώδεις ελλείψεις ως προς τη συμμόρφωση με τις προβλεπόμενες κανονιστικές και οργανωτικές υποχρεώσεις. Η Homo Digitalis θα συνεχίσει με τις δράσεις τις να ελέγχει την πορεία της συμμόρφωσης με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, προκειμένου να διασφαλιστεί τόσο η αποτελεσματικότητα του συστήματος όσο και η πλήρης κατοχύρωση των δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων κατά το μελλοντικό στάδιο της θέσης του σε ισχύ.