I HAVE RIGHTS και Homo Digitalis δημοσιεύουν μελέτη για την κατάσταση που επικρατεί Κλειστή Ελεγχόμενή Δομή (ΚΕΔ) Σάμου έναν χρόνο μετά το πρόστιμο της ΑΠΔΠΧ για ΚΕΝΤΑΥΡΟ και ΥΠΕΡΙΩΝΑ
Το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου συνεχίζει να παραβιάζει τα δικαιώματα προστασίας δεδομένων των αιτούντων άσυλο στο Κλειστή Ελεγχόμενή Δομή (ΚΕΔ) Σάμου, όπως επισημαίνουν οι οργανώσεις I Have Rights και Homo Digitalis σε έκθεση που δημοσιεύθηκε σήμερα.
Η έκθεση με τίτλο «Ποτέ δεν μας λένε τίποτα»: Συνεχιζόμενες Παραβιάσεις Δικαιωμάτων Δεδομένων στο ΚΕΔ Σάμου αναλύει την εφαρμογή της εντολής συμμόρφωσης που εξέδωσε η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) τον Απρίλιο του 2024. Σε αυτή τη ιστορική απόφαση, η ΑΠΔΠΧ έκρινε ότι η χρήση τεχνολογιών επιτήρησης από το Υπουργείο σε δομές υποδοχής ανά την Ελλάδα, περιλαμβανομένων βιομετρικών συστημάτων πρόσβασης και εργαλείων επιτήρησης, δεν ήταν σύμφωνη με τη νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία των προσωπικών δεδομένων (GDPR). Δέκα μήνες μετά τη λήξη της προθεσμίας συμμόρφωσης, τον Ιούλιο του 2024, η έκθεση διαπιστώνει ότι το Υπουργείο δεν έχει συμμορφωθεί με την εντολή.
«Οι συνεχιζόμενες παραβιάσεις δικαιωμάτων προστασίας δεδομένων στο ΚΕΔ Σάμου είναι ενδεικτικές ενός συστήματος όπου ο έλεγχος και η επιτήρηση υπερισχύουν των δικαιωμάτων όσων αναζητούν προστασία», δήλωσε η Réka Rebeka Rósa, Νομική Συντονίστρια της I Have Rights. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ασκήσει πίεση στις ελληνικές αρχές ώστε να αντιμετωπίσουν αυτές τις σοβαρές παραβιάσεις. Διαφορετικά, αυτές οι παραβιάσεις κινδυνεύουν να αποτελέσουν πρότυπο για περαιτέρω (ψηφιακή) καταπάτηση δικαιωμάτων ανθρώπων σε κίνηση σε όλη την Ευρώπη».
Το ΚΕΔ Σάμου άνοιξε τον Σεπτέμβριο του 2021, ως η πρώτη από τις πέντε πλέον υφιστάμενες δομές στην Ελλάδα, στο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ελληνικής Κυβέρνησης το 2020. Από την έναρξη λειτουργίας του, ΜΚΟ, διεθνείς εμπειρογνώμονες ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άνθρωποι που κρατούνται στη δομή εκφράζουν συνεχείς ανησυχίες για τις πρακτικές έμμεσης κράτησης, και τις ανεπαρκείς συνθήκες διαβίωσης.
Οι ανησυχίες αυτές επιτείνονται από την παντελή έλλειψη διαφάνειας στη διαδικασία ασύλου στην Ελλάδα και το αδιαφανές σύστημα επιτήρησης στο ΚΕΔ Σάμου. Όπως εξήγησε ένας εξυπηρετούμενος σχετικά με τη συλλογή βιομετρικών δεδομένων:
«Όχι, κανείς δεν μου το εξηγεί. Μόνο παίρνουν δακτυλικά αποτυπώματα και μας μετακινούν από μέρος σε μέρος, και το κάνουμε χωρίς να ξέρουμε γιατί. Δεν υπάρχει κανείς να εξηγήσει τι συμβαίνει».
Η Ελλάδα έχει νομική και ηθική υποχρέωση να διασφαλίζει τα θεμελιώδη δικαιώματα και τα δικαιώματα προστασίας δεδομένων των αιτούντων άσυλο, όπως αυτά κατοχυρώνονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και στον GDPR. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, και ειδικότερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεδομένου του κομβικού της ρόλου στον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση, τη λειτουργία και την παρακολούθηση των ΚΕΔ στην Ελλάδα, φέρει ευθύνη να διασφαλίσει την πλήρη τήρηση αυτών των προτύπων.
«Η διαρκής έλλειψη συμμόρφωσης με τον GDPR, σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη χρήση των συστημάτων επιτήρησης Κένταυρος και Ύπερίων στο ΚΕΔ Σάμου, αντικατοπτρίζει μια ανησυχητική υποβάθμιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Με το να μην τηρεί ούτε τις βασικές απαιτήσεις προστασίας δεδομένων στην πράξη, το Υπουργείο Μετανάστευσης ενισχύει μια επικίνδυνη τάση διαχείρισης των συνόρων με όρους επιτήρησης, που απανθρωποποιεί τους ανθρώπους σε μετακίνηση», δήλωσε ο Λευτέρης Χελιουδάκης, Εκτελεστικός Διευθυντής της Homo Digitalis.
Μπορείτε να διαβάσετε τη μελέτη εδώ.
Από κοινού με τις οργανώσεις I Have Rights, Network For Children’s Rights – Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, WHEN.org.gr, Open Lab Athens, Greek Forum of Migrants και HIAS Greece δημοσιεύσαμε κοινή δήλωση, με την οποία εκφράζουμε τις παρατηρήσεις μας επί του Σχεδίου Νόμου “Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο” σχετικά με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στις διαδικασίες ασύλου!
Το σχέδιο νόμου είχε τεθεί σε διαβούλευση έως τις 25/5 προβλέποντας νέο πλαίσιο για τον έλεγχο διαλογής (screening), τις διαδικασίες διεθνούς προστασίας, τη λειτουργία του Eurodac και τη διαχείριση βιομετρικών και άλλων προσωπικών δεδομένων αιτούντων/ αιτουσών άσυλο και μεταναστών/ μεταναστριών, προβλέποντας ρητά τη δυνατότητα χρήσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στη διαδικασία ενημέρωσης, διερμηνείας, μετάφρασης και καταγραφής προσωπικών συνεντεύξεων αιτούντων διεθνή προστασία.
Οι ρυθμίσεις αυτές εγείρουν προκλήσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων, διαφάνειας, μη διάκρισης και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας υπό το πρίσμα του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR), του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act).
Μπορείτε να διαβάσετε τη κοινή μας δήλωση εδώ!