Can Education & Games in the Easter holiday go together? Yes!
The great ancient Greek philosopher Plato was the first to understand the importance of the internet, saying that “The internet is becoming the central square for the global village of tomorrow”.
Hmm…probably not! Do you easily believe everything you read on the internet without cross checking it out?
Over the Easter holidays, play 3 educational games on your computer or tablet with family and friends to learn how misinformation works in the digital environment.
1.Fake or Real – News Edition
2.Doublecheck
3.Deepfake Lab
These games have been developed in the context of the awareness exhibition #TheGlassRoom – The Misinformation Edition, which has been created by Tactical Tech and which has been successfully brought to Greece by the organizations (in alphabetical order) Digital Detox Experience, Homo Digitalis and Open Lab Athens.
Many thanks to our network of volunteers who pro bono translated the content of the educational games into Greek.
Our Educational Talk at the University of Patras on Artificial Intelligence & Dark Patterns
Today, Stergios Konstantinou and Konstantinos Kakavoulis spoke at the CSI-COP project of the University of Patras on the processing of citizens’ data by AI and the influence of Dark Patterns on our online behaviour.
The event was attended by renowned data protection professionals, University professors, researchers and members of the Data Protection Authority.
Our participation in the summit "This Is What Police Tech Looks Like" of the JET Table of LSE in Belgrade
Last week, Homo Digitalis was in Belgrade to be present at the working groups held as part of the “This Is What Police Tech Looks Like” project, organised by the JET Table at The London School of Economics and Political Science (LSE).
It was a unique opportunity to meet with academics, activists and civil society organisations working in the fields of policing and border management, to exchange ideas and views, and to talk about our related activities! We would like to thank the organizers for their kind invitation!
Over the last four years, we and our partners have had open cases before the Data Protection Authority in these areas, involving:
1) the retention of electronic communications metadata that is contrary to the case law of the CJEU and the provisions of the Charter of Fundamental Rights (August 2019),
2) the procurement by the Hellenic Police of facial recognition technologies (March 2020),
3) the illegal retention of biometric passport data by the Hellenic Police in a central database (June 2020),
4) the violation of the provisions on the use of cameras by the EL.AS. in public places (May 2021),
5) the procurement of the intervention systems YPERION and KENTAYROS by the Ministry of Immigration and Asylum (February 2022); and
6) the procurement of social media platform monitoring software by the Coast Guard (February 2022).
We are honoured by the interest shown in our actions and we look forward to the immediate decisions of the DPAA on the above cases, which are of paramount importance for the protection of our Rights and Freedoms, as well as of the Republic.
You can learn more about the program here.
Homo Digitalis was represented at the meeting by our Board Secretary, Eleftherios Chelioudakis.
Our educational talk on AI & border management
Last month, we received an invitation from the Greek Council for Refugees and the European Network Against Racism Aisbl (ENAR) to speak at the European Parliament Office in Greece about Homo Digitalis’ actions in the field of migration and border management, as well as about the relevant provisions of the proposed EU regulation on AI!
It was a great pleasure to exchange ideas and views with representatives of CSOs, journalists, academics and other stakeholders who were present as well as to discuss the #ProtectNotSurveil campaign of European Digital Rights, Access Now, Platform for Undocumented Migrants (PICUM) and Refugee Law Lab, of which we are members!
We would like to thank the organizers for the great cooperation! Our Board Secretary, Eleftherios Chelioudakis, represented us, presenting our work at the event.
You can learn more about the #ProtectNotSurveil Campaign here.
Educational Presentation at the Tositsio Arsakeio of Ekali
On Monday, Alkmini Gianni and Konstantinos Kakavoulis were at the Tositsio Arsakeio of Ekali.
They spoke with the students of the 2nd grade about the “Digital Footprint” and the rights we have to gain control over it.
We would like to thank our member, Alexandra Ziaka, and the school management for the excellent organization and reception.
Homo Digitalis’ informative actions in schools all over Greece continue!
We cut our New Year's cake for 2023!
Homo Digitalis started this year more dynamic, bigger and united than any other year.
We celebrated with our members the new page that starts for us, with lots of smiles, new ideas and goals, wine, food, gifts and dancing!
Once again a big thank you to our members and volunteers for all that we have accomplished together these 5 years!
This day would not be as special without all of you and the support of the artists & people who actively help us!
So here’s to the next ones!
The Challenge of Complying with New EU Legislative Security Requirements
Γράφουν οι Αναστάσιος Αραμπατζής και Λευτέρης Χελιουδάκης
Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των πρωτοβουλιών ψηφιακής πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ έχει διευρυνθεί. Έχουν ήδη υιοθετηθεί πολλές νομοθετικές προτάσεις που καλύπτουν τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και επηρεάζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των ανθρώπων στην ΕΕ, ενώ άλλες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση. Οι περισσότερες από αυτές τις νομοθετικές πράξεις είναι καίριας σημασίας και αφορούν ένα ευρύ φάσμα πολύπλοκων θεμάτων, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η διακυβέρνηση δεδομένων, η προστασία της ιδιωτικής ζωής και η ελευθερία της έκφρασης στο διαδίκτυο, η πρόσβαση των αρχών επιβολής του νόμου σε ψηφιακά δεδομένα, η ηλεκτρονική υγεία και η κυβερνοασφάλεια.
Οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών χρειάζονται συχνά βοήθεια για να παρακολουθήσουν αυτές τις πολιτικές πρωτοβουλίες της ΕΕ, ενώ οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις στην κατανόηση της πολύπλοκης νομικής γλώσσας των νομοθετικών απαιτήσεων. Το παρόν άρθρο αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση σχετικά με δύο πρόσφατα εκδοθείσες νομοθεσίες της ΕΕ για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, και συγκεκριμένα την Πράξη για την Ψηφιακή Επιχειρησιακή Ανθεκτικότητα (DORA) και την αναθεωρημένη έκδοση της Οδηγίας για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών (NIS2).
NIS2
Η NIS2 αποτελεί την αναγκαία απάντηση στο διευρυμένο τοπίο που απειλεί τις κρίσιμες ευρωπαϊκές υποδομές.
Η αρχική έκδοση της Oδηγίας εισήγαγε διάφορες υποχρεώσεις για την εθνική εποπτεία των φορέων εκμετάλλευσης βασικών υπηρεσιών (ΦΕΒΥ) και των παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών (ΠΨΥ). Για παράδειγμα, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να εποπτεύουν το επίπεδο κυβερνοασφάλειας των φορέων εκμετάλλευσης σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, το νερό, η υγειονομική περίθαλψη, οι ψηφιακές υποδομές, οι τράπεζες και οι υποδομές της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Επιπλέον, τα κράτη μέλη πρέπει να εποπτεύουν τους παρόχους κρίσιμων ψηφιακών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών αγορών, των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους και των μηχανών αναζήτησης.
Για το λόγο αυτό, τα κράτη μέλη της ΕΕ έπρεπε να δημιουργήσουν αρμόδιες εθνικές αρχές που θα είναι επιφορτισμένες με αυτά τα εποπτικά καθήκοντα. Επιπλέον, η NIS εισήγαγε διαύλους για τη διασυνοριακή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Ωστόσο, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και το αυξημένο επίπεδο των κυβερνοεπιθέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2020 να προτείνει μια αναθεωρημένη έκδοση της NIS, δηλαδή τη NIS2. Η νέα οδηγία τέθηκε σε ισχύ στις 16 Ιανουαρίου 2023 και τα κράτη μέλη έχουν πλέον 21 μήνες, έως τις 17 Οκτωβρίου 2024, για να μεταφέρουν τα μέτρα της στο εθνικό τους δίκαιο.
Οι νέες διατάξεις έχουν διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της NIS με σκοπό την ενίσχυση των απαιτήσεων ασφαλείας που επιβάλλονται στα κράτη μέλη της ΕΕ, τον εξορθολογισμό των υποχρεώσεων αναφοράς περιστατικών ασφαλείας και τη θέσπιση ισχυρότερων εποπτικών μέτρων και αυστηρότερων απαιτήσεων τήρησης της νομοθεσίας, όπως για παράδειγμα ένα εναρμονισμένο καθεστώς κυρώσεων για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Η NIS2 εισάγει τα ακόλουθα στοιχεία:
- Διευρυμένη εφαρμογή: Η NIS2 αυξάνει τον αριθμό των τομέων που καλύπτουν οι διατάξεις της, συμπεριλαμβανομένων των ταχυδρομικών υπηρεσιών, των κατασκευαστών αυτοκινήτων, των πλατφορμών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, της διαχείρισης αποβλήτων, της παραγωγής χημικών προϊόντων και αγροτικών προϊόντων διατροφής. Οι νέοι κανόνες ταξινομούν τις οντότητες σε “βασικές οντότητες” και “σημαντικές οντότητες” και ισχύουν για τους υπεργολάβους και τους παρόχους υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται στους καλυπτόμενους τομείς.
- Αυξημένη ετοιμότητα για τις παγκόσμιες απειλές στον κυβερνοχώρο: Η NIS2 επιδιώκει να ενισχύσει τη συλλογική επίγνωση της κατάστασης μεταξύ των βασικών οντοτήτων για τον εντοπισμό και την κοινοποίηση σχετικών απειλών πριν αυτές επεκταθούν σε όλα τα κράτη μέλη. Για παράδειγμα, το δίκτυο EU-CyCLONe θα βοηθήσει στον συντονισμό και τη διαχείριση περιστατικών μεγάλης κλίμακας, ενώ θα δημιουργηθεί ένας εθελοντικός μηχανισμός αμοιβαίας μάθησης για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης.
- Εξορθολογισμένα πρότυπα ανθεκτικότητας με αυστηρότερες κυρώσεις. Σε αντίθεση με τη NIS, η NIS2 προβλέπει υψηλότατες κυρώσεις και ισχυρά μέτρα ασφαλείας. Για παράδειγμα, οι παραβάσεις της νομοθεσίας από βασικές οντότητες θα υπόκεινται σε διοικητικά πρόστιμα μέγιστου ύψους τουλάχιστον 10 εκατ. ευρώ ή 2% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους, ενώ οι σημαντικές οντότητες θα υπόκεινται σε πρόστιμα μέγιστου ύψους τουλάχιστον 7 εκατ. ευρώ ή 1,4 % του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.
- Εξορθολογισμένες διαδικασίες αναφορών. Η NIS2 εξορθολογίζει τις υποχρεώσεις υποβολής αναφορών ώστε να αποφευχθεί η πρόκληση υπερβολικής υποβολής και η δημιουργία υπερβολικού φόρτου για τις καλυπτόμενες οντότητες.
- Διευρυμένο εδαφικό πεδίο εφαρμογής: Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, συγκεκριμένες κατηγορίες οντοτήτων που δεν είναι εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά προσφέρουν υπηρεσίες εντός αυτής θα υποχρεούνται να ορίζουν αντιπρόσωπο στην ΕΕ.
DORA
Η πράξη για τη Ψηφιακή Επιχειρησιακή Ανθεκτικότητα (DORA) αντιμετωπίζει ένα θεμελιώδες πρόβλημα στο χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα της ΕΕ: πώς ο τομέας μπορεί να παραμείνει ανθεκτικός κατά τη διάρκεια σοβαρών επιχειρησιακών διαταραχών. Πριν από την DORA, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα χρησιμοποιούσαν την κατανομή κεφαλαίου για τη διαχείριση των σημαντικών κατηγοριών λειτουργικού κινδύνου. Ωστόσο, πρέπει να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις προκλήσεις που ανακύπτουν για την ενίσχυση της κυβερνοσφασάλειας τους και να ενσωματώσουν πρακτικές που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα τους έναντι ενός εξελισσόμενου τοπίου απειλών στο ευρύτερο επιχειρησιακό πλαίσιο τους.
Το δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου παρέχει μια περιεκτική δήλωση του σκοπού της Πράξης για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα:
«Η πράξη DORA καθορίζει ενιαίες απαιτήσεις για την ασφάλεια των συστημάτων δικτύου και πληροφοριών των εταιρειών και οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και των κρίσιμων τρίτων παρόχων υπηρεσιών ΤΠΕ (τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών), όπως πλατφόρμες υπολογιστικού νέφους ή υπηρεσίες ανάλυσης δεδομένων».
Με άλλα λόγια, η DORA δημιουργεί ένα ομοιογενές κανονιστικό πλαίσιο για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα, ώστε να διασφαλιστεί ότι όλες οι χρηματοπιστωτικές οντότητες μπορούν να προλαμβάνουν και να μετριάζουν τις απειλές στον κυβερνοχώρο.
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού, η DORA εφαρμόζεται σε χρηματοπιστωτικές οντότητες, συμπεριλαμβανομένων τραπεζών, ασφαλιστικών επιχειρήσεων, επιχειρήσεων επενδύσεων και παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων. Ο κανονισμός καλύπτει επίσης κρίσιμα τρίτα μέρη που προσφέρουν σε χρηματοπιστωτικές εταιρείες υπηρεσίες ΤΠΕ και κυβερνοασφάλειας.
Επειδή η DORA είναι κανονισμός και όχι οδηγία, είναι εκτελεστή και ισχύει άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ από την ημερομηνία εφαρμογή της. H DORA συμπληρώνει την Oδηγία NIS2 και αντιμετωπίζει πιθανές επικαλύψεις ως ειδικό δίκαιο (“lex specialis”).
Η συμμόρφωση με τη DORA αναλύεται σε πέντε πυλώνες που καλύπτουν ποικίλες πτυχές της πληροφορικής και της κυβερνοασφάλειας, παρέχοντας στις χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις μια εμπεριστατωμένη βάση για την ψηφιακή ανθεκτικότητα.
- Διαχείριση κινδύνων ΤΠΕ: Οι διαδικασίες εσωτερικής διακυβέρνησης και ελέγχου διασφαλίζουν την αποτελεσματική και συνετή διαχείριση κινδύνων ΤΠΕ.
- Διαχείριση, ταξινόμηση και αναφορά περιστατικών που σχετίζονται με τις ΤΠΕ: Ανίχνευση, διαχείριση και προειδοποίηση περιστατικών που σχετίζονται με ΤΠΕ, με τον καθορισμό, την καθιέρωση και την εφαρμογή μιας διαδικασίας αντιμετώπισης και διαχείρισης περιστατικών κυβερνοασφάλειας.
- Έλεγχος ψηφιακής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας: Αξιολόγηση της ετοιμότητας για τη διαχείριση περιστατικών κυβερνοασφάλειας, εντοπισμός ατελειών, ελλείψεων και κενών στην ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα και ταχεία εφαρμογή διορθωτικών μέτρων.
- Διαχείριση του κινδύνου ΤΠΕ από τρίτους: Πρόκειται για αναπόσπαστο στοιχείο του κινδύνου κυβερνοασφάλειας εντός του πλαισίου διαχείρισης κινδύνου ΤΠΕ.
- Ανταλλαγή πληροφοριών: Ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με απειλές στον κυβερνοχώρο, συμπεριλαμβανομένων δεικτών συμβιβασμού, τακτικών, τεχνικών και διαδικασιών (TTP) και ειδοποιήσεων για την κυβερνοασφάλεια, για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των χρηματοπιστωτικών οντοτήτων.
Σύμφωνα με το άρθρο 64, ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις 17 Ιανουαρίου 2023 και εφαρμόζεται από τις 17 Ιανουαρίου 2025. Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι το άρθρο 58 ορίζει ότι έως τις 17 Ιανουαρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επανεξετάσει “την καταλληλότητα των ενισχυμένων απαιτήσεων για τους νόμιμους ελεγκτές και τα ελεγκτικά γραφεία όσον αφορά την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα”.
Τέσσερα βήματα για τη συμμόρφωση σήμερα
Παρόλο που οι προθεσμίες είναι πιο μακριά, οι επηρεαζόμενοι οργανισμοί δεν χρειάζεται να κάθονται και να περιμένουν. Ο χρόνος (και το χρήμα) είναι πολύτιμος όταν προετοιμάζεστε για την συμμόρφωση με τις απαιτήσεις των NIS2 και DORA. Οι οργανισμοί πρέπει να αξιολογήσουν και να προσδιορίσουν τις ενέργειες που μπορούν να προβούν για να προετοιμαστούν για τους νέους κανόνες.
Οι ακόλουθες συστάσεις αποτελούν ένα καλό σημείο εκκίνησης:
- Διακυβέρνηση και διαχείριση κινδύνων: Κατανοήστε τις νέες απαιτήσεις και αξιολογήστε τις τρέχουσες διαδικασίες διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνων. Επιπλέον, εξετάστε το ενδεχόμενο να αυξήσετε τη χρηματοδότηση για προγράμματα που βοηθούν στον εντοπισμό απειλών και περιστατικών κυβερνοεπιθέσεων και να ενισχύσετε τις πρωτοβουλίες εκπαίδευσης για την ευαισθητοποίηση σε θέματα κυβερνοασφάλειας σε επίπεδο επιχείρησης.
- Αναφορά περιστατικών: Αξιολογήστε την ωριμότητα της διαχείρισης συμβάντων και της υποβολής εκθέσεων για να κατανοήσετε τις τρέχουσες δυνατότητες και να μετρήσετε την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα διάφορα πρότυπα υποβολής εκθέσεων συμβάντων κυβερνοασφάλειας που αφορούν τον κλάδο σας. Θα πρέπει επίσης να ελέγξετε την ικανότητά σας να αναγνωρίζετε καταστάσεις ατυχημάτων που αποφεύγονται την τελευταία στιγμή.
- Δοκιμή ανθεκτικότητας: Αναγνώριση των ταλέντων που απαιτούνται για το σχεδιασμό και τη διεξαγωγή δοκιμών ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών συνεδρίων για τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου σχετικά με τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται και τις επιπτώσεις τους.
- Διαχείριση κινδύνων από τρίτους: Για να βοηθήσετε στη δημιουργία ενός σχεδίου περιορισμού των κινδύνων, επικεντρωθείτε στην ενίσχυση της χαρτογράφησης των συμβάσεων και στην αξιολόγηση των τρωτών σημείων τρίτων μερών. Αναγνωρίστε τις υπηρεσίες που είναι απαραίτητες για τη φιλοξενία θεμελιωδών επιχειρηματικών διαδικασιών. Ελέγξτε αν έχει εφαρμοστεί μια αρχιτεκτονική ανοχής σε σφάλματα για να μειωθούν οι επιπτώσεις της διακοπής λειτουργίας κρίσιμων παρόχων.
Το άρθρο αυτό εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου “Increasing Civic Engagement in the Digital Agenda — ICEDA” με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του South East Europe (SEE) Digital Rights Network. Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι αποτελεί επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του SEΕ.
Photo by FLY:D on Unsplash
Participation & Speech at the event celebrating 20 years of EDRi in Brussels
On 21-22 March Homo Digitalis was in Brussels to celebrate the birthday of European Digital Rights!
It was way back in 2003, when a handful of organisations and activists from 7 countries decided to found it! Twenty wonderful years later, full of dynamic interventions in the field of digital rights protection, EDRi has grown and its unique network of organisations now consists of 47 organisations in more than 22 countries!
At this great celebration, EDRi and its important contribution were spoken about by the Executive Vice President of the European Commission Margrethe Vestager, the President, Vice President and Director of EDRi, Anna Fielder, Thomas Lohninger and Claire Fernandez, respectively, Signal Technology Foundation President Meredith Whittaker, MEPs from different political parties, and many important contributors to EDRi’s activities, such as its former Director Joe McNamee and co-founder Sjoera Nas!
It is a huge honour for Homo Digitalis to be invited to talk about our actions and experiences! EDRi and its network were the main inspiration for the creation of Homo Digitalis in 2018, and we are honored to be its Greek member!
Homo Digitalis was represented by our President and Secretary of the Board Elpida Vamvaka and Eleftherios Chelioudakis, with the latter giving a speech about Homo Digitalis’ active participation in the EDRi network already in 2018.
Development of partnerships with JOIST Innovation Park and iED in Larissa
Yesterday, we were at the JOIST Innovation Park, a unique phygital ecosystem that fosters innovation and knowledge transfer in the fields of entrepreneurship, technology, science, art and design.
There, we had the great pleasure to tour the – high quality – spaces of the park, to meet the members of the JOIST team, the iED – Institute of Entrepreneurship Development and their partners, and to discuss together a number of interesting topics on the interaction between the use of new technologies and the protection of Human Rights.
Thank you very much for your excellent hospitality! Our team was represented at the meeting by Anastasios Arampatzis and Eleftherios Chelioudakis.
Learn more about Joist Innovation Park here.